انتخابات افغانستان، چالشها و نگرانی‌ها

عبدالناصر امینی

انتخابات یک عامل مهم برای تشکیل ارگان‌های حکومتی در جوامع مدنی می‌باشد. در انتخابات معمولاً افرادی که برای تصدی مسئولیت‌های حکومتی نامزد شده‌اند اقدام به تبلیغات گسترده می‌نمایند و مردم بر اساس نوع برنامه و خط‌مشی این افراد، رای خود را به صندوق‌های می‌اندازند.

دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری بعد از کنار رفتن حکومت طالبان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، در مورد موعد برگزاری آن اختلاف نظر و بحث وجود دارد. (کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان اخیرا اعلام کرد که انتخابات ریاست جمهوری این کشور با چهار ماه تاخیر، در ۲۹ اسد/مرداد سال ۱۳۸۸ برگزارخواهد شد)  عده‌ای به دنبال تحریم انتخابات هستند. کرزای بر ادامه قدرت خود پافشاری دارد، در حالی‌که تحلیلگران دورۀ کاری وی را یک دورۀ ناکام که بهترین فرصت‌ها را از دست داده است، می‌خوانند.
چه کسانی پا به میدان رقابت های انتخاباتی خواهند گذاشت؟
گفته می شود حامد کرزی احتمالاً بار دیگر نامزد انتخابات ریاست جمهوری خواهد شد، او بارها تمایل خود را برای شرکت در انتخابات ابراز کرده است. بدون شک وی تنها نامزد نخواهد بود، تاکنون شماری از شخصیت‌های سیاسی رسماً آمادگی‌شان را برای شرکت در رقابت‌های انتخاباتی اعلام کرده اند، شماری هم از سوی برخی از حلقات سیاسی به عنوان نامزد انتخابات بر سر زبانها افتاده اند.
علی احمد جلالی وزیر داخله کشور سابق، دکتر اشرف غنی احمدزی وزیر مالیه (دارایی) سابق، انوارالحق احدی وزیر مالیۀ کنونی و رییس حزب افغان ملت، دکتر رمضان بشر دوست وزیر سابق پلان و عضو مجلس نمایندگان، سید جلال کریم که در افغانستان به سید جلال "نابغه" مشهوراست، در حال حاضر از نامزدهایی هستند که نام‌شان بیشتر از دیگران بر سر زبانها است. حرف و حدیثهایی مبنی بر تمایل زلمی خلیل زاد نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل متحد نیز، وجود داشته اما او رسماً این گزارشها را تایید نکرده است.
چالشها و نگرانی‌های فراروی انتخابات:
نا امنی بزرگترین چالش است. برخی از مردم می‌گویند که طالبان به آنها هشدار داده‌اند که در انتخابات شرکت نکنند. مسئولان کمیسیون برگزاری انتخابات می‌گویند هزینه لازم (حدود 220 میلیون دلار) برای برگزاری انتخابات را ندارند. و هنوز مشخص نیست از کجا تامین خواهد شد، مسئولان کمیسیون انتخابات می‌گویند کشور‌هایی که وعده کمک کرده بودند هنوز به وعده‌های خود عمل نکرده‌اند.
باور غالب در افغانستان این است که نامزدی در انتخابات برنده خواهد شد که حمایت آمریکا را داشته باشد. مجموعه این عوامل سبب شده است که افغانستان با فضای به نسبت ناروشن سیاسی مواجه شود، وضعیتی که تصمیم گیری را برای مردم، نامزدان انتخابات، تحلیلگران سیاسی و جامعه بین المللی دشوار کرده است.

چند سؤال:ـ آیا تاکنون شعارهایی را که کرزی در جریان تبلیغاتی انتخابات دوره قبل سر داده بود تا چه حد متحقق شده است؟
ـ آیا این بار کرزی با چه ادعا و یا چه رویی برای نامزد شدن در انتخابات افغانستان وارد صحنه خواهد شد؟
ـ از کجا معلوم و کدام نهاد تضمین خواهد کرد که انتخابات در سلامت کامل و بدون اکراه و اجبار برگزار می‌گردد.
ـ نامزدهایی که بر زبانها هستند کدام یک موافقت آمریکا و اروپا را به همراه دارد؟
ـ آیا با استقلال و کنار گذاری آمریکا و اروپا امکان موفقیت برای نامزدها وجود دارد؟
ـ چرا طالبان انتخابات را تحریم نموده و جهت برهم زدن آن سعی دارند؟
ـ چرا کرزی در مدت ریاست جمهوری خود نتوانست دولت و حدت ملی را ایجاد نموده و تمامی گروه‌ها را کنارهم  متحد سازد؟ آیا وی واقعاً در این زمینه اقدام عملی انجام داد؟
ـ مردم آواره افغانستان با کدام دلخوشی و امید در انتخابات شرکت کنند؟
ـ چرا نیروهای خارجی افغانستان را ترک نمی‌کنند؟ چرا با حضور چند ساله خود، با این همه تجهیزات و امکانات نتوانسته‌اند امنیت واقعی را اجاد کنند؟ چرا نیروهای خارجی از عراق خارج شده و وارد افغانستان می‌شوند؟
اینها همه چراهایی هستند که در راه برگزاری انتخابات و یا تعیین مسیر سرنوشت این کشور بسیار قابل توجه‌اند؟

سخن پایانی:پس از گذشت بیش از پنج دهه نا آرامی و جنگ‌های ویران کننده، اکنون ملت افغانستان از جنگ و کشتار خسته شده‌اند، بزرگترین آرزوی این ملت تحقق و ایجاد امنیت است که با فرهم شدن بستر مناسب امنیتی حتی با کمترین امکانات رفاهی، زندگی خویش را سپری کنند. دیگر نای و توان جنگیدن در چهره خسته این مردمان نمایان نیست. اما این خستگی هم مانع ایستادگی‌شان در مقابل اجنبیان نیست و نخواهد بود.
امروزه مردم افغانستان خواستار حکومتی هستند که بتواند فضای آرام، بدون دغدغه و پاک و صاف از لوث اجنبیان را فراهم آورد. از نظر ما این امر در صورتی متحقق خواهد شد که ابتدا تمامی مسائلی که مربوط به قومیت و نژاد پرستی است را کنار گذاشته و به جای آن شایسته سالاری و انصاف و برابری حاکم گردد.
در آینده افغانستان دولت و یا حاکمیتی می‌تواند موفق باشد که برای ابتدا و حداقل، دو بُعد را به حد کافی مورد توجه قرار دهد و برنامه‌ای جامع برای این دو گزینه تدوین نماید و به مرحله اجرا در آورد:
این دو گزینه عبارت اند از:
1ـ بحث تحصیلات:
2ـ اقتصاد:
به هر میزان تحصیلات مردمان هر کشور بالا باشد و درصد سواد ترقی نماید و کاهش جهل و بی سوادی رشد کند، به همان میزان رفتارها، منش‌های آن جامعه تغییر کرده و باعث ایجاد پیش‌آمدهای بهتر و سلامت جامعه خواهد بود. پس توجه بیشتر به تحصیلات (چه تحصیلات حوزوی ـ دینی ـ و یا دانشگاهی و عصری) ضامن جامعه‌ای امن و سالم خواهد بود.
و مشکل بزرگ دیگری که اکثراً ملت افغان را دچار درگیری و ایجاد هرج و مرج می‌کند، تنگی معیشت و فقر است، پس اگر مسئله اقتصاد خانواده ها حل شود، ضریب نا بسامانی‌های که به این علت پیش می‌آید نیز کاهش خواهد یافت.
امیدواریم شاهد روزی باشیم که جامعه افغان، با علم و آگاهی کامل و وسعت توان مالی به آبادانی معنوی و ظاهری این کشور بپردازند.